Dlaczego przewóz materiałów niejawnych jest tak wrażliwy?
Każdy dokument, nośnik czy paczka z klauzulą „ściśle tajne”, „tajne”, „poufne” czy „zastrzeżone” to nie tylko papier. To potencjalny dostęp do tajemnicy państwowej lub firmowej, który musi być ściśle kontrolowany. Dlatego przewóz takich materiałów jest uregulowany w przepisach i ściśle nadzorowany.
Kto może przewozić materiały niejawne?
Zgodnie z rozporządzeniem i zasadami ABW:
- Poczta specjalna – podstawowy przewoźnik w kraju.
- Komórki MSZ – transport zagraniczny i do placówek.
- MON i SKW – przewozy wojskowe i operacyjne.
- Operatorzy pocztowi, przedsiębiorcy transportowi i firmy ochrony – ale tylko z odpowiednimi uprawnieniami.
- Sam nadawca lub adresat – w ściśle określonych przypadkach, gdy zapewnione są odpowiednie środki ochrony.
Zasada „need to know” i rejestracja
Każdy materiał niejawny:
- musi być zarejestrowany w dzienniku ewidencyjnym lub rejestrze,
- jest wydawany wyłącznie za pokwitowaniem osobie posiadającej stosowne uprawnienia,
- udostępnia się go tylko w zakresie niezbędnym do realizacji zadania („need to know”).
Jak wygląda przygotowanie przesyłki?
- Podwójne opakowanie – koperta wewnętrzna (z klauzulą, numerem, nazwiskiem pakującego) i zewnętrzna (tylko dane adresata i nadawcy).
- Oznaczenia – każda przesyłka musi być oznaczona zgodnie z rejestrem, a przy przyjęciu sprawdza się:
- prawidłowość oznaczeń adresata i nadawcy,
- nienaruszalność pieczęci,
- zgodność pieczęci z jednostką organizacyjną nadawcy.
Konwoje i uzbrojenie
- „Ściśle tajne” – zawsze konwój co najmniej dwóch uzbrojonych konwojentów.
- „Tajne” – minimum jeden uzbrojony konwojent.
- „Poufne” i „zastrzeżone” – transport dopuszczalny przez jednego konwojenta z poświadczeniem, bez broni.
Procedury przy przyjęciu przesyłki
Po dostarczeniu przesyłki kancelaria tajna:
- sprawdza zgodność zawartości z numerami ewidencyjnymi,
- weryfikuje liczbę stron i załączników,
- sporządza protokół w razie niezgodności.
Przesyłek oznaczonych „do rąk własnych” nie wolno otwierać.
Dokumentacja i kontrola
- Każdy przewóz odnotowuje się w wykazie przesyłek nadanych lub książce doręczeń.
- Dla materiałów „ściśle tajne” i „tajne” zakłada się kartę zapoznania – dokument wskazujący, kto miał dostęp.
- ABW i SKW prowadzą kontrole przestrzegania tych procedur.
Podsumowanie
Transport materiałów niejawnych to procedura wymagająca dokładności i formalizmu:
- podwójne opakowanie,
- rejestracja i pokwitowania,
- nadzór konwojentów,
- weryfikacja przy odbiorze.
Nie ma tu miejsca na improwizację. Każdy etap – od pakowania po podpis w kancelarii tajnej – musi być zgodny z procedurą. W przeciwnym razie konsekwencje prawne i bezpieczeństwa są poważne.